Category Archives: DESTİNASYONLAR

GOA’NIN DİLLERE DESTAN PLAJLARI

Goa’nın dillere destan plajlarıyla tanışma zamanı. Goa plajlarının güzelliğini ilk keşfeden gezginler, hippiler. 1960ların ortalarından itibaren yoğun olarak gelmeye başlamışlar. O dönemlerde kalınacak bir yer bulabilmek neredeyse imkansız olduğu için plajın hemen gerisinde ağaç dallarından yaptıkları kulübelerini birbirlerine devretmişler uzun yıllar boyunca.

Plaj, gözün görebildiği noktaya kadar giden bembeyaz bir kum şeridi. Goa’ya özgü balıkçı tekneleri kumsala çekilmişler. Elbiseleri ile suya giren Hintlilerin yanı sıra çok az sayıda yabancı var. Deniz kıyısında yürümeye başlıyorum. Güneşin iyice ufka yaklaştığı bir an. Suyun üzerindeki yansıması harikulade. Birkaç kare dijital görüntü alırken burada, Hint Okyanusu kıyısında rahatlamış olduğumu hissediyorum.

Oldukça ilerlerde bir grup balıkçı teknesi var. Oraya doğru devam ediyorum. Kırk yaşlarında, güler yüzlü, kapkara bir hintli, teknesinin yanına çağırıyor. Rahat anlaşılır bir ingilizcesi var. Başlıyoruz sohbete, hem de benim en çok sevdiğim sohbetlerden biri. “Balık yok bu sene” diyor. O da bilmiyor nedenini. “Mevsim bitti artık, bundan sonra gelen de olmaz, siz son gelenlersiniz” diyor. Goa’nın en güzel zamanını sorduğumda da cevap, “Kasım-Aralık-Ocak” oluyor. Bu arada daha güneşin batmasına en az yarım saat vakit olmasına rağmen solumda tepsi gibi harika bir ay yükselmiş.

Yavaş yavaş akşam yemeği için bir yer bulma zamanı. Kumların üzerinde, plaja dik olarak uzanan asfalt yolun başlangıcına doğru yürüyorum. O da ne? Birileri bana el sallıyor. Bir yanlışlık mı var diye dikkatli bakınca öğlenki ispanyol çift olduklarını fark ediyorum. Masalarına oturmamı teklif ediyorlar. Öğlen hiç konuşmamışlardı.

Sazlardan ve bambu ağaçlarından yapılmış bu küçük restoran, kumların üzerine atılmış iki eski mavi tahta masa ve plastik koltuklarıyla çok sempatik görünüyor. İspanyollarla tanışıyoruz. Erkek olan İvan. Sonradan “bu bir Rus ismi değil mi?” diye sorduğumda, annesinin faşist Franko rejimine bir tepki olarak böyle bir ad koyduğunu söylüyor. O uzun  ispanyol televizyon dizilerinde oynuyormuş. Yaptığı işi çok aptalca buluyor, ama bu dizilerden de oldukça iyi para kazandığını söylüyor. Kız arkadaşı ile beraber altı aylığına Hindistan’a gelmişler. Delhi’nin gürültüsünden ve stresinden kaçıp Goa’ya deniz kenarına gelmişler. Ben de, mutlaka Rajastan’a gitmelerini, tüm şehirleri görmelerini öneriyorum.

Sohbet uzayınca yemeği burada yemeye karar veriyoruz. Balık yemeye niyetliyiz hepimiz. Kingfish ısmarlıyoruz. Balığın gövdesinden insan eli büyüklüğünde kesilen dilimlerin mısır unu gibi bir karışımla kızartılıp sarımsaklarla süslendiği enfes bir balık yemeği. Yanında da bolca karidesli harika bir paella ve soğuk bir bira. Dolunayın aydınlattığı bakir kumsalda harika bir atmosfer. Mum ışığında keyifli bir yemek ve bu güzel insanlarla hoş bir sohbet.

Sabah güneş doğmadan plaja gidiyorum. Kumların üzerinde olmak ve dalgaların sesini dinlemek çok hoş. Panaji yolculuğu işkencesinden sonra böyle bir aydınlık sabahı yaşattığı için Tanrıya şükrediyorum. Güneş bulutların arkasında ve hava oldukça puslu.  

Kendimi sulara atıyorum. Goa plajlarında korumasız bırakılan birçok şeyin çalındığını bildiğim için rahat değilim. Gelip geçenleri kontrol ederek suya giriyor, yüzüyor ve güneşleniyorum.

Güneş iyice yakmaya başladığında giyinip Domnick Restoranın çardağı altında bir masaya ilişiyorum. Müşteri olarak sadece Hollandalı bir çift var. Restoranın sahibi yanıma gelip “hoş geldiniz” diyor. Türk olduğumu öğrenince de “Restoranıma gelen ilk Türk sizsiniz” diye ilave ederek tekrar elimi sıkıyor.

Omlet, tereyağlı ballı tost ve çaydan oluşan kahvaltımı karşımdaki enfes denizin maviliğinde kaybolarak bitiriyorum.

Also posted in SEYAHAT

MUMBAI ÇENNAI EKSPRES, HAMPİ VE VİTTALA

Hindistan’da yolculuk zamanı. İlk hedefim Karnataka eyaletindeki Hampi, oradan da Pattadakal’a geçip birkaç tapınak daha ziyaret edeceğim. Her ikisi de Dünya Kültür Varlıkları listesindeler. Daha sonra da, Goa’da bir kumsalda ayaklarımı denize sokacağım.

Tüm peron, uğurlama için gelen Hintlilerle dolu. Yalnızlığım, ister istemez bu ayrılık anında yüzüme çarpıyor ve hüzünleniyorum.

On yedi saatlik tren yolculuğunun ilk dakikaları. Şehrin varoşlarından geçiyoruz. Böylesine bir sefalete doğmadığım için Tanrıya ne kadar şükretsem az.

Wadi-Pune arası yemyeşil. Rajastan düzlüklerinin çıplak görüntüsünün ardından böylesine bir yeşillik oldukça hoş.

Yolculuk çok şenlikli gidiyor. Şu beş saat içinde neler görmedim ki. Yerleri bir bez parçası ile uyduruk bir şekilde silip para isteyenlerden bin bir türlü satıcıya kadar bir sürü insan. En enterasanı da, bir grup eşcinsel. Eşcinsellik, Hindistan’da hoşgörü ile karşılanıyor. İnanışa göre, enkarnelerimiz sırasında hem dişi hem de erkek olarak dünyaya gelinebildiği için ruhun diğer enkarnelerini hatırlaması ve eşcinselliğin tercih edilmesi “olağan bir anımsama”. Ellora’daki heykellerde, Tanrı Şiva bile vücudunun bir yarısı dişi, diğer yarısı ise erkek olarak betimlenmiş. Bombay’da sıkça rastladığım Hintli eşcinseller, 3-5 kişilik küçük gruplar halinde dükkan dükkan dolaşıp para topluyorlardı. Buna bir tür dilencilik denilebilir ama özünde asla değil.

Çantaların yavaş yavaş açıldığı saatler. Yuvarlak metal kutulardan türlü türlü pilavlar çıkarılıp afiyetle yenilmeye başlanıyor, tabi ki elle. Bakalım trenin restoranından sipariş ettiğim müthiş hijyenik yemeğim ne zaman gelecek ve şansıma menüde neler var?

Nisan ayının yirmisinde, Hindistan’ın güneyinde Karnataka’da hava oldukça sıcak. Bir an önce görmek istediğim yerleri görüp Güney Hindistan’ın sıcağından kurtulmak, kuzeydeki serin yerlere gitmek istediğimden, oldukça hızlı bir tempoyla yirmi altı günde on beş şehir görmeye kalkınca vücudum ilk itirazını dün yapıyor. Tansiyonum düşük. Yirmibir saatlik tren yolculuğundan sonra dün sabah 11’de girdiğim Hotel Mallingi’deki odamdan akşama kadar çıkmak istemiyorum. Gece çıkıp bir internet kafe aradığımda da, bu küçük kasaba çok hoşuma gidiyor.

Hampi, Hindistan’ın son büyük hindu krallığı olan Vijanagar imparatorluğunun başkenti. MS 1336-1570 yılları arasında inşa edilen tapınak, anıt ve saraylar geleneksel hindu mimarisinin başyapıtları arasında gösteriliyor. Ortaya çıkarılan bir çok eser, beşyüzden fazla irili ufaklı hindu ve jain tapınağı, büyük boyutları, etkileyici görünümleri, duvarlarındaki iki ünlü hint destanı Ramayana ve Mahabbarata’dan bölümler içeren enfes rölyefleri çağının ilerisinde olduğunu ispatlıyor.

Bazaar olarak adlandırılan toprak yolda yürüyoruz. Orijinal ölçüleri 32 metre genişlik ve 728 metre uzunluk olan bu anacaddenin her iki yanı bir zamanlar muhteşem evlerle doluymuş. Şimdilerde sevimli küçük kafeler, turistik eşya satan dükkanlar, internet kafelerle dolu.

Bir çok tapınak beni en çok etkileyen Vittala oluyor. Yapı, elli altı adet taş sütunun üzerine inşa edilmiş. Her sütunun yekpareliği insan gövdesi yüksekliğinde bozuluyor ve bu bölümde sütun dört ayrı küçük sütuna ayrılmış. Rehberimiz eline iki kalın sopa alıp bu küçük sütunlara hafifçe vurmaya başlıyor. Etrafa farklı seslerde çok hoş tınılar yayılıyor. “Elli altı sütunda yüzoniki adamdan oluşan dev orkestrayı düşünün” diyor. Kendini tüm Hampi’ye duyuran böylesine farklı dinsel bir müziğin insanlar üzerinde yarattığı etki sanırım çok etkileyiciydi.

Hampi’de kalmamakla hata yapmışım. Ana tapınağa giden geniş toprak caddesi, caddenin her iki tarafındaki tek katlı küçük dükkanları, otantik ahşap restoranları, internet kafeleri ile sakin, gürültüsüz, küçük, temiz, çok keyifli bir kasaba. İnsanın Doğu mistizmini iliklerine kadar hissettiği, Hindistan’ın ruhuna inilebilecek çok keyifli bir yer. Yüzyıllar öncesinin sokak ve tapınaklarının arasında dolaşmak, o havayı ve atmosferi solumak hoş bir duygu.

Otelden ayrılırken bindiğim rikşacının ilk müşterisiymişim, “merak etme, sana şans getireceğim” diyorum, gülüyor. Terminale girip platformda yürümeye başladığımda, resmi bir görevli gülümseyerek “nereye” diye soruyor, “Badami” diyorum. Yedinci platforma gitmem gerekiyormuş. İçim gülüyor, “I love you India”. Çöpüne, pisliğine kurban olduğumun memleketi. Seni de, insanlarını da çok seviyorum…

 

 

Also posted in SEYAHAT

ELLORA MAĞARALARI ve MUHTEŞEM KAISALA

Hindistan’ın Maharaştra Eyaletindeki Aurangabad (Evrengabad) şehrine 30 kilometre mesafedeki, UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası olarak kabul edilmiş Ellora Mağaraları, Ajanta Mağaralarına oldukça yakın bir yerde olmalarına karşın aralarında iki önemli ciddi fark var. Birincisi, Ajanta’daki kaya duvar resimlerinin aksine burada kaya kütlenin oyulması sırasında yapılmış heykeller var. İkincisi de, Ajanta sadece budist tapınaklarından oluşmasına rağmen burada hindu, budist ve jain tapınaklarının yan yana olması. Kuzey-güney doğrultusunda uzanan bir ana kayaya oyulmuşlar ve her iki baştakiler arasında iki kilometrelik bir mesafe var. Toplam 34 mağaranın 12si budist, 17si hindu, geri kalan 5i de jain tapınakları. MS 600-800 arasında budist mağaraları, MS 900 civarında hindu mağaraları, 800-1000 arasında da Jain mağaraları inşa ediliyor.

Ellora’daki en görkemli yapılar da hindu mağaraları ve ortadaki ana tapınak Kaisala. Gerçekten müthiş görsel bir yapı. Hint kaya oyma sanatının en görkemli örneği. Tarihçilerin hesaplamalarına göre Tapınağın yapımında yedibin işçinin çalıştığı ve yüzelli yılda tamamlandığı düşünülüyor. Atina’daki Partenon tapınağını görenler için şöyle bir kıyaslama var.  İki kat daha büyük ve 1,5 kat daha yüksek.

Kaisala, Himalayalarda bir dağın ismi ve Hindu mitolojisinde Tanrı Şiva’nın evi olarak geçer. Bu dağdan esinlenerek inşa edilmiş. Ajanta ve Ellora’daki diğer mağaralardan önemli bir farkı, Tapınağın etrafında yine ana kayanın oyulması sonucu oluşturulmuş geniş bir avlu bulunması.  Yapının en enteresan tarafı ise tek bir anakayanın oyularak inşa edilmiş oluşu. Hesaplamalara göre ikiyüzbin ton kayanın keski ve çekiç ile kazılması sonucu ortaya çıkmış.

Bazı yazarlar, yapının Kamboçya’daki Angkor Wat, Mısır’daki Piramitler, Java’daki Borobudur gibi gizemli bir yapı olduğunu, belki de uzaydan gelen ziyaretçiler tarafından yapıldığını yazarlar. Bence, dünyada görülmesi gereken yapılardan biri de bu muhteşem tapınak.

Jain dini, MÖ 500 yıllarında, Brahmanizmin karmaşık ritüellerine ve kast sistemine karşı reformist bir hareket olarak budizmle hemen hemen aynı zamanda ortaya çıkmış bir din. Hem budizmle, hem de hinduizmle bir çok benzerlikleri var.

Jainler, evrenin sonsuz olduğuna ve tek bir tanrı tarafından yaratılmadığına, reinkarnasyona ve nihai kurtuluş olan mokşa’ya (budizmdeki nirvana inancı) inanırlar. Mokşaya ulaşabilmek için takip edilmesi gereken kurallardan biri, tüm yaşamlara saygı göstermek ve yaşayan hiç bir canlıyı öldürmemektir (ahimsa). Bu nedenden dolayı tüm jainler, birer vejeteryandır. Bazı jain rahipleri, yanlışlıkla küçük bir sineğin ağızlarına kaçıp ölmemesi için ağızlarına bir bez ya da bir ameliyat maskesi takar.

 

Also posted in SEYAHAT

KARNİ MATA; FARELİ TAPINAK

Belki de hayatım boyunca bir benzerini yaşamayacağım son derece sıradışı bir gün. Nasıl bir tepki vereceğimi merak ediyor ve bu tecrübeyi de mutlaka yaşamak istiyorum. Hedefim, Bikaner’den otuz kilometre uzaktaki Deşnok.

Hindistan’da binlerce tapınak var. Fakat, Karni Mata’daki ibadet, bizim kültürümüze son derece ters gelebilecek bir ritüeli içeriyor. Hindistan Hükümetinin 1990ların başından itibaren uyguladığı bir kampanya ile ülkedeki fare nüfusunun oldukça azaltılmasına karşın, Karni Mata’da yaşayan hemcinslerinin çok önemli bir ayrıcalığı var.

Gelecekteki enkarnelerinde çok önemli spiritüel kişiler, sadular olarak dünyaya gelecek kişilerin ruhlarının şu anda bu farelerin bedeninde olduklarına inanıyorlar. Bu nedenle de bu fareler kutsal kabul ediliyor.

Tapınağın en dış kapısında zorunlu olarak ayakkabılarımı çıkartırken, kafamdaki tek düşünce buradan bir hastalık kapmadan çıkabilmek oluyor. Böyle bir şey olmayacağına odaklanarak içeriye girdiğimde, hemen birkaç tanesinin duvar diplerinde fütursuzca dolaşması dikkatimi çekiyor. İçerideki yoğun koku, insanı rahatsız edici boyutlarda. Bunun dışında herhangi bir ürperti, korku, tiksinme hissetmemem benim için de şaşırtıcı. Bir süre sonra kokuyu duymamaya başlıyorum.

İkinci ana kapıdan geçtikten sonra girdiğim küçük avlunun bir köşesinde, onlarcasını su dolu bir leğenin etrafında su içerken görüyorum. Küçük avluda tam karşıma gelen bölüm, asıl kutsal mekan. Pirinç metal korkuluklarla oluşturulmuş yolu izlemem gerekiyor.

Hindular, uzun uzun dua edip yere eğilerek ritüellerine başlıyorlar. Hindu kadınlardan biri, yerdeki özel bir bölüme dökülmüş, üzerinde farelerin dolaştığı buğdayları avuçlarına alıyor ve yere kapanarak yüzüne sürüyor. Bir erkek, eğilerek farelerin daha iç bölüme geçtikleri eşiğin üzerine alnını koyup öylece hareketsiz kalıyor. Bazıları sadece dua etmekle yetiniyor ve onlar için getirdikleri özel yiyecekleri sunuyor.

Bu, biz batılıların kolay kolay anlayamayacağı bir Hindistan realitesi. Ne kadar hoşgörülü olmaya çalışırsak çalışalım yine de kabullenmekte çok zorlanacağımız bir dini ritüel ve inanç şekli…

Tapınağın karşısında Bikaner’e giden bir otobüs görüyorum. İçerisi oldukça kalabalık ama hemen şoförün yanında bir yer açıyorlar. Tapınaklarını ziyaret ettiğimden midir bilemiyorum herkes bana karşı saygılı. Dikiz aynasının üzerinde tapınağın ana bölümünün tasvir edildiği bir resim asılı. Fareler ve Tanrı Şiva yanyana. Tüm doğallığımla, hiçbir tiksinti duymaksızın Bikaner’e dönüyorum.

 

Also posted in SEYAHAT